- Advertisement -

ચૈત્ર નવરાત્રિમાં કલશની સ્થાપના શા માટે થાય છે, જાણો તેનું મહત્વ

- Advertisement -

હિંદુ કેલેન્ડર મુજબ ચૈત્ર મહિનો 9મી એપ્રિલે શરૂ થાય છે અને 17મી એપ્રિલે સમાપ્ત થાય છે. નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે કલશની સ્થાપના કરવાની પરંપરા છે. અને પ્રથમ દિવસ માતા શૈલપુત્રીને સમર્પિત છે. કલશની સ્થાપના વિના નવરાત્રિના 9 દિવસની પૂજા પૂર્ણ માનવામાં આવતી નથી. આ કલશ પ્રથમ દિવસથી નવમા દિવસ સુધી રાખવામાં આવે છે. ત્યારબાદ દશમી તિથિએ તેનું વિસર્જન કરવામાં આવે છે.

- Advertisement -

હવે આવી સ્થિતિમાં પ્રશ્ન એ છે કે નવરાત્રિ દરમિયાન કલશની સ્થાપના શા માટે કરવામાં આવે છે. કલશ સ્થાપિત કરવાની પદ્ધતિ શું છે અને કયો શુભ સમય છે? આ વિશે જાણીએ જ્યોતિષ પંડિત અરવિંદ ત્રિપાઠી પાસેથી.

- Advertisement -

નવરાત્રી દરમિયાન કલશની સ્થાપના શા માટે કરવામાં આવે છે?
હિંદુ ધર્મમાં કલશને માતૃશક્તિ, ટ્રિનિટી, ત્રિવિધ શક્તિનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે. જેમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ સિવાય તમામ દેવી-દેવતાઓ નિવાસ કરે છે. ચૈત્ર નવરાત્રિની પૂજા પહેલા કલશની સ્થાપના કરવામાં આવે છે. આમ કરવાથી બધા દેવી-દેવતાઓ એ પૂજા અને વ્રતના સાક્ષી બને છે.

- Advertisement -

કલશ સ્થાપિત કરતી વખતે, તેને બોલાવવામાં આવે છે અને તેને સ્થાન આપવામાં આવે છે. પછી આદિશક્તિ માતા દુર્ગાનું આહ્વાન કરે છે. તેની મૂર્તિ સ્થાપિત કર્યા પછી પૂજા શરૂ થાય છે. કલશને તીર્થયાત્રાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. કલશના મુખમાં વિષ્ણુ નિવાસ કરે છે, શિવ ગળામાં અને બ્રહ્માદેવ મૂળમાં રહે છે. કલશમાં ભરાયેલા પાણીને પવિત્રતા, શીતળતા અને સ્વચ્છતાનું પ્રતિક માનવામાં આવે છે.

કલશની સ્થાપના કરવાની વિધિ શું છે?
ચૈત્ર નવરાત્રિના પહેલા દિવસે 9 એપ્રિલે કલશની સ્થાપના કરવા માટે, માટીના અથવા ધાતુના કલશનો ઉપયોગ કરો અને તેને માતા કી ચોકી પાસે સ્થાપિત કરો. સપ્તામૃતિકા એટલે કે સાત પ્રકારની માટી અને સપ્તધ્યાય એટલે કે સાત પ્રકારના અનાજ, પાંચ રત્નો, ફૂલ, પ્રવાહી વગેરે કલશમાં ઉમેરીને પાણીથી ભરાય છે. તે પછી તેની ઉપર માટીનો વાસણ મૂકો.

તેને ચોખાથી ભરો અને એક નારિયેળને ચુનરીમાં લપેટીને કલશની ટોચ પર મૂકો. તે નારિયેળને મહાસરસ્વતી, મહાકાલી અને મહાલક્ષ્‍મી ત્રિવિધ શક્તિનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. તે પછી ગણેશ અને ગૌરીની પૂજા કરો અને પછી દેવી દુર્ગાનું આહ્વાન કરો.

(નોંધ: અહ્યા અપાયેલી માહિતી ધાર્મિક અને લોક માન્યતા પર આધારિત છે. આનું કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નાં હોઈ સકે. સામાન્ય હિત અને માહિતી ને ધ્યાન માં રાખીને અહ્યાં આ માહિતી ને અમે પ્રસ્તુત કરી રહ્યા છીએ.)

- Advertisement -
- Advertisement -