- Advertisement -

ગુજરાતના આ મંદિરને 17 વખત તોડવામાં આવ્યું છતાં તેની ભવ્યતા રહી અકબંધ, જાણો શું છે ઇતિહાસ?

- Advertisement -

જ્યારે પણ સોમનાથ મંદિરનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે ત્યારે માત્ર એક જ વાત કહેવામાં આવે છે કે આ મંદિરને ઘણી વખત લૂંટવામાં આવ્યું છે અને છતાં પણ આ મંદિરની ભવ્યતા અકબંધ છે. જો કે મંદિર પરના હુમલાઓ વિશે ઘણા અહેવાલો અને તથ્યો છે, એવું કહેવાય છે કે સોમનાથ મંદિરને 17 વખત તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું અને દરેક વખતે ફરીથી બનાવવામાં આવ્યું હતું.

- Advertisement -

આજે પણ આ મંદિરની ચર્ચા એટલા માટે થાય છે કારણ કે વર્ષ 1026માં સુલતાન મહમૂદ ગઝનવીએ સોમનાથ મંદિરને લૂંટીને નષ્ટ કરી નાખ્યું હતું.

- Advertisement -

આ મંદિરની ગાથા હંમેશાથી રસપ્રદ રહી છે. આજે અમે તમને જણાવીશું કે હાલનું સોમનાથ મંદિર કોણે બનાવ્યું હતું. આના પરથી તમને એ પણ ખબર પડશે કે સોમનાથ મંદિરે કેટલા હુમલાઓનો સામનો કર્યા હતાં અને તે ફરી એકવાર મંદિર કેવી રીતે ઉભું થયું. તો ચાલો જાણીએ સોમનાથ મંદિર સાથે જોડાયેલી કેટલીક ખાસ વાતો…

- Advertisement -

મંદિરનું પૌરાણિક મહત્ત્વ?

સોમનાથ ભારતના 12 જ્યોતિર્લિંગોમાંનું પ્રથમ છે. સ્કંદપુરાણ, શ્રીમદ ભાગવત, શિવપુરાણ જેવા પ્રાચીન ગ્રંથોમાં તેનો ઉલ્લેખ છે. એક સરકારી વેબસાઈટ પર મંદિર વિશે આપવામાં આવેલી માહિતીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, શિવપુરાણ અને નંદી ઉપ પુરાણમાં શિવે કહ્યું છે કે હું દરેક જગ્યાએ હાજર છું, ખાસ કરીને જ્યોતિર્લિંગના બાર સ્વરૂપો અને સ્થાનોમાં. સોમનાથ આ પવિત્ર સ્થળોમાંનું એક છે.

આ જ અહેવાલ અનુસાર, એવું માનવામાં આવે છે કે દરિયા કિનારે સ્થિત સોમનાથ મંદિર ચાર તબક્કામાં ભગવાન સોમે સોનાથી, રવિએ ચાંદીથી, ભગવાન શ્રી કૃષ્ણએ ચંદનથી અને રાજા ભીમદેવે પથ્થરોથી બનાવ્યું હતું. ઐતિહાસિક તથ્યો દર્શાવે છે કે 11મીથી 18મી સદી દરમિયાન ઘણા મુસ્લિમ આક્રમણકારોએ તેમના પર ઘણી વખત હુમલો કર્યો હતો. જો કે, લોકોના પુનઃનિર્માણના ઉત્સાહ સાથે દર વખતે મંદિરનું પુનઃનિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.

અન્ય એક અહેવાલ મુજબ આરબ પ્રવાસી અલ બેરુનીએ તેમના પ્રવાસ વર્ણનમાં ગુજરાતના વેરાવળ બંદરમાં સ્થિત આ મંદિરનું વર્ણન કર્યું છે. આનાથી પ્રભાવિત થઈને મહમૂદ ગઝનવીએ સોમનાથ મંદિર પર હુમલો કર્યો, તેની સંપત્તિ લૂંટી લીધી અને તેનો નાશ કર્યો. આ પછી ગુજરાતના રાજા ભીમ અને માલવાના રાજા ભોજે તેનું પુનઃનિર્માણ કરાવ્યું. 1297 માં જ્યારે દિલ્હી સલ્તનતે ગુજરાત પર કબજો કર્યો ત્યારે તેને ફરીથી મંદિર તોડી પાડવામાં આવ્યું. સોમનાથ મંદિરના પુનઃનિર્માણ અને તોડી પાડવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી.

સોમનાથ ખાતેનું બીજું શિવ 649 એડીમાં મંદિર વલ્લભીના યાદવ રાજાઓએ બંધાવ્યું હતું. આ ઉપરાંત ગુર્જર પ્રતિહાર વંશના નાગભટ્ટ બીજા, ચાલુક્ય રાજા મુલરાજ, રાજા કુમારપાલ, સૌરાષ્ટ્રના રાજા મહિપાલ જેવા રાજાઓએ ઘણી વખત તેનું નિર્માણ કર્યું હતું. ગઝનવી ઉપરાંત સિંધના ગવર્નરો અલ-જુનૈદ, અલાઉદ્દીન ખિલજી અને ઔરંગઝેબે તેને બરતરફ કરી દીધો. ઈતિહાસકારોનું કહેવું છે કે સોમનાથ મંદિર 17 વખત નષ્ટ થયું અને દરેક વખતે ફરીથી બનાવવામાં આવ્યું.

જો કે, જે મંદિર અત્યારે ઉભું છે તે ભારતના ગૃહ પ્રધાન સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ દ્વારા 1947 પછી બાંધવામાં આવ્યું હતું અને 1 ડિસેમ્બર 1995ના રોજ ભારતના રાષ્ટ્રપતિ શંકર દયાલ શર્મા દ્વારા રાષ્ટ્રને સમર્પિત કરવામાં આવ્યું હતું. સોમનાથ મંદિરના પુનઃનિર્માણનો પ્રસ્તાવ લઈને સરદાર પટેલ મહાત્મા ગાંધી પાસે ગયા હતા. ગાંધીજીએ આ દરખાસ્તની પ્રશંસા કરી અને જનતા પાસેથી નાણાં એકત્રિત કરવાનું સૂચન કર્યું. સરદાર પટેલના અવસાન બાદ કે.એમ.મુનશીના માર્ગદર્શન હેઠળ મંદિરનું પુનઃનિર્માણ કાર્ય પૂર્ણ થયું હતું. મુનશી તે સમયે ભારત સરકારના અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા મંત્રી હતા. મંદિર કૈલાશ મહામેરુ પ્રસાદ શૈલીમાં બનાવવામાં આવ્યું હતું. મંદિરમાં ગર્ભગૃહ, એક એસેમ્બલી હોલ અને નૃત્ય હોલ છે. શિખરની ટોચ પર મૂકવામાં આવેલા કળશનું વજન 10 કિલો છે અને ધ્વજ 27 ફૂટ ઊંચો છે અને તેનો પરિઘ એક ફૂટનો છે.

(નોંધ: અહ્યા અપાયેલી માહિતી ધાર્મિક અને લોક માન્યતા પર આધારિત છે. આનું કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નાં હોઈ સકે. સામાન્ય હિત અને માહિતી ને ધ્યાન માં રાખીને અહ્યાં આ માહિતી ને અમે પ્રસ્તુત કરી રહ્યા છીએ.)

- Advertisement -
- Advertisement -